Znów niestety skrótowo, a w dodatku głosem odosobnionym, o powieści, którą przeczytałam jakiś czas temu, ale oczywiście nie miałam czasu i siły jej przedstawić. Zdobywczyni Bookera w 2009 roku i kilku innych nagród, w Polsce raczej spotkała się z chłodnym przyjęciem. Ja również dałam się od niej odstraszyć i nie zakupiłam jej, co miałam pierwotnie w planach, ale przyniosłam z biblioteki. Mowa o powieści historycznej Hilary Mantel W komnatach Wolf Hall.

Utwór rozgrywa się w czasach panowania Henryka VIII, dokładnie w latach 1500 - 1535, a jego głównym bohaterem jest Tomasz Cromwell. Jak dla mnie właśnie ta postać i sposób jej wykreowania stanowi o największej sile powieści. Nie wiem dlaczego tak się stało, ale gdy już przyzwyczaiłam się do dziwnego sposobu prowadzenia narracji w czasie teraźniejszym, w trzeciej osobie, mimo wyraźnej perspektywy postaci, najczęściej właśnie Cromwella, to nie mogłam się od opowiadanej historii wprost oderwać. Bogactwo szczegółów w odmalowywaniu epoki, wnikliwa analiza wydarzeń, szerokie tło historyczne, a na pierwszym planie - opowieść o wielkiej karierze człowieka z nizin społecznych, przedstawiona w sposób naprawdę znakomity.

Lubię kiedy powieści historyczne zaintrygują mnie przedstawionymi faktami, zmuszą do poszukiwań dodatkowych informacji, poszerzania własnej wiedzy, a z drugiej strony oferują własną wizję prezentowanych czasów. I to wszystko znalazłam w W komnatach Wolf Hall. Zaczęłam szukać informacji o Tudorach, zwłaszcza Henryku VIII i jego otoczeniu, pomyślałam o serialu, który całkiem niedawno powstał i mógłby mi zobrazować pewne fakty historyczne. Podziwiałam sposób w jaki autorka wykreowała postać głównego bohatera, w ujęciu historycznym jego portret jest mało pochlebny, a pod piórem Mantel urasta do pozycji genialnego polityka, przedsiębiorcy, humanisty, człowieka nowych czasów. Oczyma Cromwella obserwujemy też innych bohaterów, a z małych fragmentów, rozmów, obserwacji wyłaniają się niezwykle ciekawe postaci na przykład Morusa czy Anny Boleyn.

Powieść nie przedstawia nam całej historii Cromwella, kończy się w momencie jego największego triumfu, co potwierdza założenie, że jest ona swoistą rehabilitacją tej arcyciekawej postaci, która wyprzedzała wręcz swoje czasy. Bardzo mi się spodobały refleksje głównego bohatera na temat mechanizmów rządzenia światem:

Światem nie rządzą ci, których uważa za władców. Światem nie rządzi się z twierdz ani nawet z Whitehallu, tylko z Antwerpii, z Florencji, z miejsc, o których nie myślał; z Lizbony, skąd wypływają statki o żaglach uszytych z jedwabiu, płynące na zachód i spalające się w słońcu. Zawiaduje się nie z pałaców, tylko z kantorów. Wygrywa się nie sygnałem trąbki, tylko klikaniem koralików abakusa, nie zgrzytem mechanizmu muszkietu, tylko skrobaniem pióra po papierze, gdy powstaje skrypt dłużny, który zapłaci i za muszkiet, i za proch, i za strzelca." (s. 387-388)

 Niezwykły, pełen energii, o doskonałej pamięci, wierny swoim ideałom Cromwell po prostu uwodzi i fascynuje. Jeśli autorka zdecyduje się na prezentację jego dalszych losów, będzie miała niezwykle trudne zadanie, bo chyba trudno tę postać jeszcze wzbogacić, a z drugiej strony, skoro możemy obserwować triumfalną drogę na szczyt bohatera, może jeszcze ciekawsze byłoby studium jego upadku.

Miałam się streszczać, a wyszło mi dość obszernie, ale o Cromwellu sportretowanym przez Mantel mogłabym naprawdę pisać długo, bo mnie ta postać uwiodła. I właśnie na tym polega niezwykłość literatury, że potrafi być w bardzo różny sposób odbierana, dla części czytelników W komnatach Wolf Hall okazało się nudnawą powieścią o udziwnionej narracji, dla mnie niesamowitym portretem arcyciekawej postaci, na tle wydarzeń z przełomowej dla Anglii epoki. Jedyne, co mi się w utworze wydało nietrafione to tytuł, gdyż tak naprawdę Wolf Hall i jego mieszkańcy - Seymourowie w życiu głównego bohatera dopiero mają do odegrania ważną rolę, akcja się nie rozgrywa w ich siedzibie, a jeśli mielibyśmy odczytywać tytuł metaforycznie, to jego polskie tłumaczenie zupełnie na to nie pozwala.

Ocena: 5/6

Hilary Mantel, W komnatach Wolf Hall, przeł. Urszula Gardner, Sonia Draga, Katowice 2010, okładka twarda z obwolutą, stron 656